คลิปเสียง/วิดีโอ ใช้เป็นพยานหลักฐานในศาลได้หรือไม่
Photo credit:สำนักงานกิจการยุติธรรม ; justicechannel[.]org
คลิปเสียง/คลิปวิดีโอ เป็น “พยานหลักฐานได้” ใช้พิสูจน์ความจริงตามกฎหมาย * แต่ต้องดูว่าได้หลักฐานมาด้วยวิธีไหน ชอบด้วยกฎหมายหรือไม่
ซึ่งวิธีที่ไม่ชอบด้วยกฎหมาย เช่น ใช้มือถือแอบอัด แอบติดกล้อง/ไมค์ดักฟัง ดักฟังสัญญาณ เป็นต้น แยกเป็น 2 กรณี ได้แก่
คดีอาญา เช่น ทําร้ายร่างกาย ลักทรัพย์ หมิ่นประมาท ฉ้อโกง เป็นต้น
แอบอัดโดยที่อีกฝ่ายไม่รู้ตัว: กฎหมายถือว่าเป็นพยานหลักฐานที่ได้มาโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย ศาลไม่สามารถรับฟังเป็นพยานหลักฐานได้เพราะ
- การแอบอัดคลิปเสียง/คลิปวิดีโอผู้อื่นเป็นการละเมิดต่อสิทธิส่วนบุคคล การแอบอัด = ได้หลักฐานมาโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย
- การรับฟังพยานหลักฐานที่ได้มาโดยไม่ชอบด้วยกฎหมาย ส่งผลต่อความน่าเชื่อถือของมาตรฐานระบบงานยุติธรรม ทางอาญา
อีกฝ่ายยินยอม/รู้ว่ามี: การอัดเสียง อัดวิดีโอ สามารถรับฟังเป็นพยานหลักฐานในศาลได้
แม้จะแอบอัดมาแต่ก็ยังอาจนํามาใช้เป็นพยานหลักฐานได้ ถ้าศาลพิจารณาแล้วว่า การรับฟังพยานหลักฐานนี้จะเป็นประโยชน์/เป็นธรรมกับคดีมากกว่าที่จะกระทบต่อมาตรฐานของระบบงานยุติธรรมทางอาญา หรือสิทธิพื้นฐานของประชาชน โดยศาลจะชั่งนํ้าหนักในเรื่องต่อไปนี้
- คุณค่าในเชิงพิสูจน์ ความสําคัญและความน่าเชื่อถือของพยานหลักฐาน
– คลิปเสียง/คลิปวิดีโอ บอกได้อย่างชัดเจนว่าจําเลยกระทําผิดจริงเพราะเห็นหน้าจําเลยชัดเจน หรือเป็นผู้บริสุทธิ์, มีความน่าเชื่อถือมาก - พฤติการณ์และความร้ายแรงของความผิดในคดี
– เป็นคดีความผิดต่อแผ่นดิน, กระทบต่อประชาชนส่วนใหญ่ หรือประชาชนให้ความสนใจ - ลักษณะและความเสียหายที่เกิดจากกระทําโดยมิชอบ
– เป็นการพิจารณาว่า คลิปเสียง/คลิปวิดีโอที่ถูกแอบอัด ทําให้คู่กรณีได้รับความเสียหายร้ายแรงหรือไม่ เช่น อับอาย, เป็นที่รังเกียจของสังคม - ผู้ที่แอบอัดคลิปเสียง/คลิปวิดีโอ ได้รับการลงโทษหรือไม่เพียงใด
– เป็นการพิจารณาว่า การแอบอัดคลิปเสียง/คลิปวิดีโอ ละเมิดกฎหมายหรือไม่ และหากเป็นการละเมิดต่อกฎหมาย ผู้ที่ทําผิดได้รับโทษแล้วหรือยัง เช่น บุกรุกเข้าไปในบ้านคู่กรณีเพื่อแอบอัดคลิปวิดีโอมาเป็นพยานหลักฐาน และได้รับโทษฐานบุกรุกแล้ว ศาลก็อาจรับฟังคลิปวิดีโอที่แอบอัดมาเป็นพยานหลักฐาน
คดีแพ่ง เช่น กู้ยืมเงิน จํานอง จํานํา คํ้าประกัน เป็นต้น
แอบอัด: กฎหมายไม่ได้กําหนดไว้ สามารถรับฟังเป็นพยานหลักฐานได้ แม้จะมาจากการแอบอัด
อีกฝ่ายรู้/ควรรู้: สามารถรับฟังเป็นพยานหลักฐานได้
คําเตือน : คดีแพ่ง กฎหมายมักกําหนดไว้อย่างชัดเจนว่าต้องมีหลักฐานประเภทใดประกอบ จึงจะสามารถใช้เพื่อเริ่มต้นฟ้องคดีได้ ควรศึกษาเงื่อนไขก่อนตัดสินใจทํานิติกรรมใดๆ เพราะแม้จะมีหลักฐานเป็นคลิปวิดีโอที่บอกได้ชัดเจนว่ามีการทํานิติกรรมเกิดขึ้นจริง แต่ก็อาจไม่มีประโยชน์ต่อคดี เช่น กู้ยืมเงินมากกว่า 2,000 บาท ต้องมีหลักฐานการกู้ยืมเป็นหนังสือและลงลายมือชื่อของผู้ยืม จึงจะสามารถฟ้องร้องได้
Photo credit:สำนักงานกิจการยุติธรรม ; justicechannel[.]org
คลิปเสียงหรือวิดีโอ ถือเป็นพยานวัตถุ แต่ถ้าถอดออกมาเป็นคำพูดแล้วพริ้นใส่กระดาษ ถือเป็นพยานเอกสาร ซึ่งการพิจารณาคดีในชั้นศาลต้องยื่นบัญชีระบุพยานคดีแพ่ง – คดีอาญา เพื่อเป็นหลักฐานที่ถูกต้องตามกฎหมาย
อ้างอิง: ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา และประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง 25-8-2026
อ่านเพิ่มเติม: